ดอยภูคา "ป่าดึกดำบรรพ์"

        อุทยานแห่งชาติดอยภูคา มีพื้นที่กว่า 1 ล้านไร่ ครอบคลุมท้องที่ 8 อำเภอของจังหวัดน่าน คือ อำเภอปัว ท่าวังผา เฉลิมพระเกียรติ ทุ่งช้าง เชียงกลาง สันติสุข แม่จริม และอำเภอบ่อเกลือ ประกอบด้วยพรรณไม้ที่หลากหลาย นอกจากชมพูภูคาแล้วยังมีการค้นพบพืชสำคัญหลายชนิด เช่น เต่าร้างยักษ์ภูคา (เต่าร้างน่านเจ้า) เป็นปาล์มชนิดหนึ่งที่หายาก มีความสูงประมาณ 40 เมตร และเป็นต้นไม้เฉพาะถิ่นของดอยภูคาที่ยังไม่มีรายงานว่าพบที่อื่นใดในโลก ก่วมภูคา เป็นพรรณไม้ที่พบครั้งแรกในประเทศไทย จัดเป็นไม้ผลัดใบพืชวงศ์เดียวกับเมเปิ้ล และพันธุ์ไม้หายากอื่นๆ อาทิ จำปีช้าง ไข่นกคุ้ม ค้อเชียงดาว โลดทะนงเหลือง ขาวละมุน เทียนดอย เสี้ยวเครือ มะลิหลวง สาลี่หนุ่ม เหลือละมุน กุหลาบขาวเชียงดาว ฯลฯ

 

 

         ดอยภูคามีผืนป่าดึกดำบรรพ์ที่มีพันธุ์ไม้หายากมากมายก็จริง แต่ก็เหมือนกับผืนป่าในหลายพื้นที่ในประเทศและในโลก ที่ได้รับผลกระทบจากการขยายพื้นที่ทำกินด้วยอัตราประชากรที่เพิ่มขึ้น แต่โชคดีที่ผืนป่าดึกดำบรรพ์แห่งนี้สามารถรักษาระบบนิเวศไว้ได้ด้วยกระบวนการจัดการร่วมกันระหว่างชุมชนที่อยู่รอบป่าและภาคส่วนต่างๆ ทั้งภาครัฐ เอกชน และองค์กรภาคประชาสังคม

        การพลิกฟื้นป่าที่เสื่อมโทรมในพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยภูคา ได้เริ่มต้นมากกว่าทศวรรษแล้ว โดยเริ่มจากโครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ ปตท. 1 ล้านไร่ (แปลงปลูก FPT 29/4) จากนั้นขยายผลเพิ่มในพื้นที่อื่นๆ เช่น ในปี 2552 อาสาเข้าฟื้นฟูสภาพป่า 3,622 ไร่ ที่บ้านบวกหญ้า ต.ขุนน่าน อ.เฉลิมพระเกียรติ ซึ่งพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูง ทั้งยังมีการปลูกป่าในพื้นที่ต้นน้ำและป่าสงวนแห่งชาติ (ป่าดอยภูคา ภูผาแดง) อ.ปัว อีก 931 ไร่ และในปี พ.ศ. 2555 ได้เริ่มปลูกป่าเพิ่มเติมในพื้นที่อุทยานแห่งชาติแม่จริมอีก 5,000 ไร่

         ส่วนในปี พ.ศ. 2556 สถาบันปลูกป่า ปตท. ร่วมกับชุมชนปลูกป่าอีก 7,900 ไร่ เท่ากับว่าตลอด 20 ปีที่ผ่านมา มีความร่วมมือในการปลูกและฟื้นฟูป่าในจังหวัดน่านรวม 17,453 ไร่ และในปี พ.ศ. 2557 มีแผนงานที่จะดำเนินการปลูกป่าเพิ่มเติม โดยอยู่ระหว่างสำรวจพื้นที่เพื่อเตรียมดำเนินการ  

 



       แนวทางการปลูกป่ายึดหลักการมีส่วนร่วมกับชุมชนรอบผืนป่าและอุทยานฯ เลือกกล้าไม้หลากหลายพรรณเพิ่อคืนสภาพป่าเดิม แม้การทำงานจะยากลำบากและประสบอุปสรรค เนื่องจากพื้นที่เป็นภูเขาสูงชัน และการปลูกป่าก็ต้องผลูกในหน้าฝน แต่ด้วยความร่วมแรงร่วมใจจากทุกฝ่าย สุดท้ายกล้าไม้จำนวนมากก็หยั่งรากได้ตามกำหนดเวลา มีอัตรารอดและเติบโตดี เป็นความประทับใจที่เล่าขานได้มิรู้ลืมร่วมกัน


อัลบั้มรูป