“พื้นที่ป่าต้นน้ำ” เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าตะเบาะ-ห้วยใหญ่ อำเภอภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ

พื้นที่ป่าต้นน้ำในเขตลุ่มน้ำภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติและอุทยานแห่งชาติ แวดล้อมด้วยป่าธรรมชาติในเขตอนุรักษ์ บริเวณที่ราบด้านล่างเป็นที่ตั้งของหมู่บ้านและพื้นที่เกษตรกรรมของชาวบ้าน  ผืนป่านี้คือแหล่งต้นน้ำลำธารที่ไหลลงสู่แม่น้ำชี หนึ่งในสองของแม่น้ำสำคัญเส้นเลือดหลักของภาคอีสาน

ผืนป่าแห่งนี้เป็นป่าต้นน้ำของแม่น้ำชี และเป็นแหล่งต้นน้ำลำธารของชาวบ้านในพื้นที่รอบแปลง เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าสงวนและสัตว์ป่าคุ้มครอง ที่หายากของเมืองไทย สามารถพบได้ในบริเวณแปลงปลูก เช่น เลียงผา กระทิง

ปตท. เล็งเห็นความสำคัญของการฟื้นฟูแหล่งต้นน้ำลำธารในพื้นที่ภูเขาสูง ให้มีความสำคัญในลำดับต้นๆ หลังจากการสำรวจ และกำหนดพื้นที่เป้าหมายเพื่อดำเนินการปลูกและฟื้นฟูร่วมกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช รวมถึงชุมชนในท้องถิ่นที่อาศัยอยู่รอบแปลงปลูกป่า

เดิมพื้นที่แปลงปลูก PTT-NE-36-03/62 อยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าตะเบาะ-ห้วยใหญ่ อำเภอภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ ขนาดพื้นที่ 700 ไร่ สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม ภูเขาหัวโล้นมีเพียงวัชพืชจำพวกหญ้าคา ไม้พุ่ม และกล้วยป่าขึ้นอยู่อย่างหนาแน่น พื้นที่ถูกบุกรุกเข้าไปทำกินของชาวบ้านในอดีต

ไฟป่าเป็นอีกสาเหตุหลักของการผลาญทำลายป่า เมื่อผืนป่าแห่งนี้เหลือเพียงแต่ความเสื่อมโทรม ในปี พ.ศ. 2562 ทางบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เข้ามาปลูกป่าในพื้นที่แห่งนี้ เพื่อให้ธรรมชาติที่หายไปกลับคืนมา มีป่าที่สมบูรณ์ มีพันธุ์ไม้หลากหลายชนิด เช่น งิ้วป่าดอกแดง เสี้ยวป่าดอกขาว พังแหร ถ่อน กางขี้มอด ปอหูช้าง ประดู่ป่า เป็นต้น ชาวบ้านก็จะได้รักษาป่าผืนนี้ไว้

การเดินทางสู่แปลง PTT-NE-36-03/62 นั้น เดินทางจาก อำเภอภักดีชุมพล บนทางหลวงหมายเลข 225 บึงสามพัน – ชัยภูมิ 12 กิโลเมตร ไต่ระดับวามสูงชันตามขุนเขาก่อนเข้าพื้นที่ด้วยระยะทาง 24 กิโลเมตร การเดินทางในหน้าฝนมีความยากลำบาก เนื่องจากพื้นที่มีความลาดชันสูง

จากเส้นทางสู่ตำบลเจาทอง อำเภอภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ มีความสูง 600 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง สภาพโดยทั่วไปเป็นป่าเบญจพรรณผสมป่าดิบแล้ง ที่ลาดสันเขาสลับกับเนินเขา อยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำชั้น 1,2 (ลุ่มน้ำชีตอนบน) ลักษณะดินเป็นดินร่วนปนเหนียว  มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,350 มิลลิเมตร/ปี

ความร่วมมือของทีมชุมชนในพื้นที่ ความเสียสละ ความเข้มแข็ง และความสามัคคีนำมาสู่แนวทางการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้ ในเรื่องของการดูแลไฟป่า ใช้วิธีป้องกันที่ต้นเหตุให้มากที่สุด เช่น การออกลาดตระเวนเฝ้าระวังไฟโดยรอบพื้นที่ ให้ชาวบ้านและพรานป่าได้รับรู้ถึงการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด จนไม่กล้าที่จะลักลอบเข้ามาในพื้นที่ หรือการจุดไฟเผาป่า และการทำแนวกันไฟรอบแปลง การซอยย่อยภายในแปลงให้มากที่สุด เพื่อความสะดวกในการเข้าควบคุมไฟ และป้องกันการลุกลามได้อย่างทันท่วงทีด้วยชุดกำลังเจ้าหน้าที่ และอุปกรณ์ดับไฟที่มีความพร้อมอยู่ตลอด 24 ชั่วโมง ในกรณีที่เกิดไฟป่าขึ้นในพื้นที่